17.04.2020 - 11:20 | Son Güncellenme:
Mithat Yurdakul
Corona virüs salgınının ekonomik etkileriyle mücadele sürecinde kamu bankalarının açıkladığı destek paketlerine karşılık özel bankaların yeterince sorumluluk almadığı konusu, başta Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak olmak üzere sıkça dile getiriliyor. Süreç içinde kamu bankalarının ilave kredi hacimleri büyürken, özel bankaların kredi hacimleri küçüldü. Bu dönemde özel bankaların 5 kredi başvurusunun 1’ini karşıladığı, onda da başvurunun yarısı kadar kredi verildiği ortaya çıktı. Özel bankaların kredi politikası yüzünden mağdur olan şirket ve bireysel müşterilerin başlıca şikâyetlerini ise kefil sıkıntısı, gerekçesiz kredi reddi ve komisyonların geri alınamaması oluşturdu.
Corona virüsle mücadele kapsamında kamu bankaları yapılandırma ve destek paketlerini devreye sokarken, geri ödemesiz kredi paketleri de uygulamaya konuldu. Kamu bankalarınca yüz binlerce kişinin başvurusu alınırken, özel bankaların süreçteki tavrı ise eleştirilere neden oldu.
Son olarak Bakan Albayrak, “Vatandaşlarımızın özel bankalarla yaşadıkları sıkıntıları biliyoruz. Bu dönemde mevduatını bozdurana, kredisini yapılandırmak isteyene fahiş maliyetler çıkarıldığını duyuyoruz. Bu konunun titizlikle üzerine gideceğiz” dedi. İş dünyasından da benzer eleştiriler yapılırken, özel bankaların elini daha fazla taşın altına koyması talepleri yinelendi. Özel bankalara yaptıkları başvurulardan eli boş dönen şirket ve bireysel müşteriler de, salgın sürecindeki mağduriyetlerinin giderilmesi için şikâyette bulunmaya başladılar.
Sektör kaynaklarının verdiği bilgiye göre bankacılıkla ilgili kurumlara iletilen bazı şikâyetler şöyle:“Salgın çıkınca bankadan aldığımız teminat mektubundan aynı gün içinde vazgeçmek istedik. İnşaat taahhüt işi yapan şirketimizin işi durdu. Banka 10 bin TL’lik teminat mektubu komisyonunu hâlâ iade etmedi. - Libya’ya kâğıt ihracatımız iptal oldu. Ancak ilgili banka şubesi akreditif komisyonunu iade etmiyor. 5 bin dolar akreditif komisyonunun iadesi için yardımlarınızı rica ederiz.
- Banka başvurumu almadan kefil ve rehin istiyor. Şube belki kendine göre yol izliyor. - 50 bin TL kredi için başvurdum, 1 hafta sonra kredim onaylandı, ‘gelin alın’ dendi. Ancak şubeye gidince emekli harici memur kefil istendi. - Benden gerekmediği halde kefil, ipotek, tapu gibi belgeler istendi. Müşteriler arasında ayrımcılık yapılıyor. - Kredim 5 gün sonra onaylandı ama para yatmadı. Şubeye davet edildim, 2 memur kefil istediler. Bankaya gitmek için evden çıkmak zorunda kaldım. 2 kefilim de var ama ben bu ortamda kimi, nasıl, hangi banka şubesine sürükleyeyim?
- 15 yıldır çalıştığım bankadan 25 bin TL ticari kredi istedim. Kredi talebim 5 gün sonra hiçbir gerekçe göstermeden reddedildi. Daha sonra 15 bin TL’lik ticari kredili mevduat hesabımın da banka tarafından kapatıldığını öğrendim. - Kredi başvurum 15 gündür sonuçlanmadı. Yeni kredi başvurusu yaptığım zaman da ‘incelemesi devam eden kredi başvurunuz var’ yanıtı geliyor. Bu durumda kredi notum düşerse başka bankalardan da kredi alamazsam ne olacak? - Banka şubesi erteleme talebimize ‘Daha önce erteleme yapmışsınız’ yanıtı verdi. Ancak erteleme talebimizi yazılı almadı. Kendilerinden yazılı ret yazısı istedik, vermediler. - Otel işletmecisiyim. İşlerimiz iyiyken müşteri temsilcisi A. Bey her ay yeni kredi teklifleriyle kapımıza gelirdi. Şimdi telefona çıkmıyor. Şubeye gittiğimde ise kredi başvurumu bile almadan beni gönderdi. Bu dönemi atlatmak için krediye ihtiyacım var, keşke kamu bankalarıyla çalışsaymışız.”
13 Nisan itibarıyla geriye dönük 10 gün içinde kamu bankalarının açtığı ilave kredi hacmi 27.5 milyar lira artarken, özel bankaların kredi hacmi ise 5 milyar TL düşüş gösterdi.
1 Ocak 2020’den bu yana ise kamu bankalarının açtığı kredi hacmi 114.6 milyar TL’ye ulaşırken, özel bankalar 59.8 milyar TL’de kaldı. Edinilen bilgiye göre, ortalama olarak özel bankalar 5 kredi başvurusunun 1’ini karşılıyor, bu 1 başvurunun da yarısı kadar kredi veriliyor.
Bankacılık faaliyetlerinden şikâyetçi olan vatandaş ve şirketler, konuyla ilgili BDDK’ya ulaşabiliyor, sorun bankaya BDDK tarafından da iletiliyor, kurum daha sonra konuyu takip ediyor.